Việc Costco chính thức đệ đơn kiện chính quyền Tổng thống Donald Trump liên quan đến các khoản thuế quan áp đặt theo tình trạng khẩn cấp quốc gia không chỉ là một tranh chấp pháp lý đơn lẻ, mà còn phản ánh rõ căng thẳng ngày càng gia tăng giữa doanh nghiệp lớn và chính sách thương mại mang tính hành pháp mạnh tay của Mỹ.

Bối cảnh vụ kiện: Thuế quan, khẩn cấp quốc gia và rủi ro pháp lý

Cuối tháng 11/2025, Costco đã nộp đơn lên Tòa án Thương mại Quốc tế Mỹ (U.S. Court of International Trade), yêu cầu hoàn trả các khoản thuế mà hãng đã đóng trong năm nay theo các sắc lệnh thuế quan do Tổng thống Trump ban hành. Các mức thuế này được áp dụng dựa trên Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế năm 1977 (IEEPA), sau khi Tổng thống tuyên bố tình trạng khẩn cấp quốc gia.

Điểm then chốt nằm ở chỗ: IEEPA không nêu rõ quyền áp thuế quan, nhưng chính quyền Trump đã sử dụng đạo luật này để áp thuế trên diện rộng. Vấn đề này hiện đang được Tòa án Tối cao Mỹ xem xét trong hai vụ kiện hợp nhất do doanh nghiệp nhỏ và các bang khởi xướng.

Tuy nhiên, Costco cho rằng chờ phán quyết của Tòa án Tối cao là chưa đủ.

Vì sao Costco buộc phải kiện ngay lúc này?

Theo hồ sơ kiện tụng, Costco lo ngại rằng nếu Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ (CBP) hoàn tất quá trình “liquidation” (quyết toán thuế) vào ngày 15/12, thì quyền yêu cầu hoàn thuế của doanh nghiệp có thể bị vô hiệu hóa, ngay cả khi Tòa án Tối cao sau đó tuyên bố các mức thuế là trái luật.

Nói cách khác, không có phán quyết riêng của tòa dành cho Costco, công ty có thể mất cơ hội nhận lại hàng triệu USD tiền thuế đã đóng.

Vụ kiện vì thế mang tính phòng vệ chiến lược, nhằm bảo toàn quyền lợi tài chính trong bối cảnh pháp lý đầy bất định.

Costco không đơn độc: Làn sóng doanh nghiệp phản kháng thuế quan

Costco gia nhập danh sách ngày càng dài các doanh nghiệp lớn như Revlon Consumer Products, Bumble Bee Foods, cùng nhiều công ty vừa và nhỏ đang tìm cách đòi lại thuế quan đã nộp.

Theo các chuyên gia chuỗi cung ứng, nếu Tòa án Tối cao tuyên các sắc thuế theo IEEPA là trái luật, CBP có thể đối mặt với làn sóng yêu cầu hoàn thuế chưa từng có tiền lệ. Riêng trong năm nay, tổng số thuế thu theo cơ chế này được ước tính lên tới 108 tỷ USD, theo phân tích của PwC.

Điều này đặt ra thách thức không chỉ về tài chính, mà còn về năng lực hành chính và tiền lệ pháp lý cho các chính sách thương mại tương lai.

Cuộc tranh luận lớn hơn: Giới hạn quyền lực của tổng thống

Tại phiên điều trần ngày 5/11, các thẩm phán Tòa án Tối cao đã thể hiện sự hoài nghi đáng kể đối với lập luận của chính quyền Trump rằng IEEPA cho phép tổng thống áp thuế quan không giới hạn.

Câu hỏi cốt lõi không chỉ là hoàn thuế cho doanh nghiệp, mà là:

Tổng thống Mỹ có thể đơn phương tái định hình thương mại toàn cầu thông qua tuyên bố khẩn cấp hay không?

Phán quyết sắp tới được kỳ vọng sẽ tái xác lập ranh giới giữa quyền hành pháp và quyền lập pháp, đồng thời ảnh hưởng sâu rộng đến chiến lược chuỗi cung ứng, giá cả và đầu tư của doanh nghiệp Mỹ trong nhiều năm tới.

Ý nghĩa đối với doanh nghiệp và thị trường

Đối với Costco, vụ kiện là minh chứng cho chiến lược chủ động quản trị rủi ro chính sách, thay vì thụ động chờ kết quả chính trị – pháp lý. Đối với cộng đồng doanh nghiệp nói chung, đây là lời nhắc rằng thuế quan không chỉ là bài toán chi phí, mà còn là bài toán pháp lý dài hạn.

Dù phán quyết cuối cùng ra sao, vụ kiện của Costco đã góp phần đẩy nhanh cuộc đối thoại toàn quốc về tính minh bạch, trách nhiệm giải trình và giới hạn quyền lực trong chính sách thương mại Mỹ.